Το τέλος του κόσμου: ήρωες σε εποχές πανδημίας

Σήμερα, ως νόμιμα παιδιά και κληρονόμοι της κουλτούρας της επιστήμης, θέλουμε, πράγματι, να είμαστε σε θέση να παρατείνουμε το χρόνο μας, να αντιμετωπίσουμε το τέλος του κόσμου, είτε πρόκειται για πανδημίες, είτε για περιβαλλοντικές καταστροφές, τρομακτικές νόσους ή ακόμα και το τέλος από την έλευση του ολέθρου από πολύ μακριά, απ’ το διάστημα. Ας πολλαπλασιάσουμε λοιπόν τους σύγχρονους ήρωες, από τον Flash Gordon ο οποίος θα νικήσει τον μοχθηρό Ming του πλανήτη Mongo που θέλει απλά και μόνο να παίξει με τη Γη πριν εξοντώσει τον πλανήτη μας, όπως ορισμένα παιδιά πυρπολούν τις μυρμηγκοφωλιές, με τον Bruce Willis/Harry S. Stamper που σταματάει έναν μετεωρίτη ή με την Greta που προς το παρόν θα αγωνιστεί για τη σωτηρία του πλανήτη μόνο μέσα από το διαδίκτυο.

Κορωνοϊός: το ιταλικό παράδειγμα και το ενδεχόμενο ενός άλλου κόσμου

Η ζωή ασφαλώς δεν θα τελειώσει αλλά ως είδος θα κληθούμε τους επόμενους μήνες να αναλογιστούμε αμέτρητα πράγματα: Τι δεν πήγε καλά; Γιατί και πότε μας ξέφυγε κατάσταση; Τι θα μπορούσαμε να έχουμε κάνει διαφορετικά; Πώς και πότε θα επουλωθούν οι πληγές από τις αιφνίδιες και μαζικές απώλειες αγαπημένων; Ποια μέτρα πρέπει να λάβουμε για να περισώσουμε οι χώρες τις οικονομίες μας; Όλα αυτά τα ερωτήματα είναι εύλογα και καλώς θα προκύψουν, το βασικό όμως ερώτημα θα έπρεπε να είναι το εξής: θα αλλάξει κάπως τον κόσμο αυτή η «αφύπνιση; Με άλλα λόγια αυτή η μέχρι χθες άγνωστη ασθένεια που κινδυνεύει να φέρει κατάρρευση της ανθρώπινης ζωής και της οικονομίας θα μας μάθει κάτι που θα μας αλλάξει για πάντα; Ο σύγχρονος άνθρωπος μοιάζει να έχει χάσει της αίσθηση του ορίου και αυτή η περιπέτεια μπορεί να μην καταφέρει να τον μεταμορφώσει ώστε να ακολουθήσει μια άλλη πορεία με πυξίδες το μέτρο, δηλαδή τα όρια και τα σύνορα, την ομορφιά και την ευπρέπεια.

Η Πολιτική Ορθότητα στην υπηρεσία του «πολιτισμικού πολέμου»

Επομένως η «προστασία» εδώ έχει τη σημασία: προστατεύω (με τρόπο πολεμικό) το δόγμα μου από τις επιθέσεις όλων όσων μπορούν να το αμφισβητήσουν, συνήθως της πλειοψηφίας των ανθρώπων. Ας σκεφτούμε: τί νόημα θα μπορούσε να έχει μια αόριστη και γενική προστασία του ανθρώπου από τις «κακές» έννοιες; Ποιος είναι αυτός που θα καθορίσει τη σημασία των εννοιών; Και κυρίως, ποιός θα απαλλάξει τον άνθρωπο από τα παθήματα και τα λάθη που οδηγούν στην ωρίμανση της σκέψης; Σίγουρα όχι μια αυτόκλητη χούφτα ακτιβιστών, ακαδημαϊκών και φοιτητών που έχουν αναλάβει τον ρόλο του προϊσταμένου και πατρόνου της γλώσσας.

Ο Δάντης Αλιγκέρι και η πενία πνευματικότητας και έρωτα στο σύγχρονο κόσμο

Αν και η προσωπικότητα του φιορεντίνου υπήρξε πολυσύνθετη, μπορούμε να γενικεύσουμε και να πούμε ότι κατά βάση ποτέ δεν είναι απολύτως δυνατή η διάκριση του ποιητή από τον πολιτικό. Όπως με τους αρχαίους Έλληνες κλασικούς, έτσι και με τον Δάντη, ο υπέροχος μύθος που γεννά ο ανθρώπινος νους είναι ο διαμεσολαβητής ανάμεσα στον ουρανό και στη γη. Μπορεί το όραμά του για τον κόσμο να είναι τυπικά μεσαιωνικό, μέσα σε αυτό όμως συνυπάρχουν δύο διαφορετικές κοσμοαντιλήψεις: από την μια η κοσμική πολιτική ισχύς (προμηθεϊκού τύπου θα μπορούσαμε να πούμε) και από την άλλη η ισχύς της θρησκείας. Με άλλα λόγια κοσμική και πνευματική εξουσία σε τέλεια αρμονία. Πρέπει να το επαναλάβουμε, στο επίκεντρο της πολιτικής σκέψης του βρίσκεται η βάσιμη κατηγορία περί ηθικού εκφυλισμού και πολιτικής διαφθοράς της Καθολικής Εκκλησίας. Πιο συγκεκριμένα, για τον ποιητή, η Εκκλησία διαστρέβλωνε τη θεία θέληση με δύο τρόπους:

Roger Scruton – ένας επίκαιρος και λαμπρός φιλόσοφος σε σκοτεινούς καιρούς

Με λίγα λόγια, ο συντηρητισμός του Scruton τονίζει τη σημαντικότητα των παραδόσεων και των βιωμάτων των ανθρώπων, κάτι που διαφαίνεται μέσα από την κριτική που ασκεί στις πολιτικές επεμβάσεων στον πόλεμο του Ιράκ· παρότι ο ίδιος αναγνωρίζει ότι οι χώρες της Μέσης Ανατολής διαφέρουν ως προς ένα χαρακτηριστικό με τις δυτικές, στο γεγονός ότι οι πρώτες δεν κατανοούν την ισχύ της έννομης τάξης (the rule of law), και για αυτό τον λόγο μαστίζονταν πάντα από συγκρούσεις, την ίδια στιγμή προειδοποιεί ότι οι δυτικές χώρες δεν δίνουν βάση στις δυναμικές που αναπτύσσει η παράδοση.

Η αναστοχαστική λειτουργία του Όσβαλντ Σπένγκλερ

Μια πορεία που βασίζεται στη λογική του πολιτικά αδιάφορου ευδαιμονισμού, της κατανάλωσης υλικών αγαθών, του ακτιβιστικού φεστιβισμού, των πολιτικών ψευδο-διπόλων (όπως Αριστερά και Δεξιά), του γενικευμένου κομφορμισμού και κυρίως της υποταγής (θρησκευτικού/λατρευτικού τύπου) στην τεχνολογία και στην τεχνοεπιστήμη, δείχνει να ταυτίζεται με την παθητική αποδοχή ενός πεπρωμένου και να επιβεβαιώνει τη θεωρία περί «προγραμματισμένης» θνησιγένειας όλων των μορφών πολιτισμού. Όμως η σπενγκλερική υπόθεση του αναπόδραστου και «σκοτεινού» ανθρώπινου πεπρωμένου μπορεί να γίνει πρόκληση δημοκρατικής αναγέννησης κατά της παρακμής.