Πιερ Πάολο Παζολίνι – «Κινδυνεύουμε όλοι!»

Αν παρατηρήσουμε με προσοχή τις εξελίξεις, από την ημέρα των αποτελεσμάτων του δημοψηφίσματος μέχρι και σήμερα, θα διακρίνουμε δύο διαφορετικούς κόσμους και αντιλήψεις να συγκρούονται. Από τη μια η κοσμοθεωρία αυτών που βλέπουν το έθνος ως «υπόσχεση» και από την άλλη η αντίληψη πως το έθνος αποτελεί κάτι το ξεπερασμένο και παρωχημένο, αν όχι μια «καταπιεστική» σύμβαση από την οποία οφείλουμε να απελευθερωθούμε. Από τη μία η Αγγλία που βλέπει την αυθυπαρξία και τον εαυτό της ως μια οντότητα εντός της οποίας δημιουργούνται σχέσεις που διαρκούν και ριζώνουν· από την άλλη η Αγγλία που θέλει να συμπεριφέρεται ως αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτικής των Βρυξελλών, που ταυτίζεται με τον κοσμοπολιτισμό του νεοφιλελευθερισμού, σε πλήρη πολιτισμική παράλυση λόγω των αυτο-ενοχών και του βεβαρημένου αποικιακού της παρελθόντος.

• Συνέχεια ανάγνωσης

Η αναλυτική φιλοσοφία είναι πάνω από όλα μια αναζήτηση σχολαστικότητας και σαφήνειας. Η αρετή της είναι ουσιαστικά μεθοδολογική. Αλλά η σχολαστικότητα δεν μπορεί να είναι τα πάντα. Θυμάμαι στο Πίτσμπουργκ άκουσα μια πολύ βαρετή διάλεξη στην οποία γινόταν μια επίδειξη των αναλυτικών ικανοτήτων. Τελικά ο Nicholas Rescher, που καθόταν δίπλα μου, ψιθύρισε ειρωνικά: «Μετά από τούτη την επεξήγηση βαρύ πυροβολικό τη σκοτώσαμε τη μύγα, ωστόσο ήταν απλά μια μύγα!.

• Συνέχεια ανάγνωσης

Πάντα με γοήτευε η αλαζονεία και η παράξενη αυτοκρατορική νοοτροπία των προοδευτικών Βρετανών και Αμερικανών υπέρ των ανοιχτών συνόρων που πιστεύουν ότι εκτελούν ένα έργο ανθρωπιστικού διαφωτισμού όταν «καλωσορίζουν» διδακτορικούς (PhDs) από την Ανατολική Ευρώπη ή την Κεντρική Αμερική, τους ταξιδεύουν και τους προσφέρουν φαγητό. Στις πλουσιότερες χώρες, η υπεράσπιση των ανοικτών συνόρων φαίνεται πως λειτουργεί σαν μια αίρεση μεταξύ φανατικών «πιστών». Είναι ένα...

• Συνέχεια ανάγνωσης

Ένα υπολογιστικό σύστημα, φορτωμένο με αλγόριθμους, δεν θα μπορέσει ποτέ να κατανοήσει ότι ένας «τραγουδιστός» πίνακας του Κλωντ Λορραίν ή του Αντουάν Βαττώ δεν απευθύνεται τόσο στο μάτι ως όργανο της όρασης, έτσι όπως η εκτεταμένη στον χώρο μουσική του Μπαχ δεν απευθύνεται στο αυτί ως όργανο της ακοής. Η μηχανή δεν μπορεί να αντιληφθεί το πλαστικό πνεύμα της φλωρεντιανής ζωγραφικής, που θέτει τα έργα πλάι στο ανάγλυφο, ούτε το μουσικό πνεύμα της βενετσιάνικης ζωγραφικής, που θέτει τα έργα πλάι στην χρωματική των εγχόρδων και των πνευστών. Το αλγοριθμικό πόνημα, όσο επιμελώς-ψηφιακά ατημέλητο κι αν προετοιμαστεί, θα είναι άτεχνο, πάντα θα φαίνεται και θα κάνει το έργο «φτηνό» και ψευδές.

• Συνέχεια ανάγνωσης

Για να μπορέσουμε να αγαπήσουμε τον πλησίον, πρέπει πρώτα να αγαπάμε εαυτούς. Το να αγαπάμε εαυτόν σημαίνει να έχουμε το θάρρος να κάνουμε θρύψαλα το εγώ και να αντιμετωπίσουμε το κτήνος. Να σπάσουμε τον καθρέφτη και να δαμάσουμε την ύαινα που τριγυρνά λυσσασμένη στα σπλάχνα μας. Να αγαπάμε εαυτόν σημαίνει να γίνουμε αυστηροί, να ακονίσουμε τα όπλα μας και να αγαπήσουμε την τελειότητα και το όριο. Το να αγαπάς σημαίνει να φροντίζεις. Βλέπουμε στο λεξικό: η «φροντίδα» είναι η συστηματική, συνεχής επαγρύπνηση, η αφοσίωση της σκέψης ή και της δραστηριότητας από ενδιαφέρον, αγάπη, έγνοια…να είμαστε πάντα σε εγρήγορση, διαποτισμένοι από μια αδιάκοπη ανησυχία. Η αγάπη είναι μια δύσκολη μαθητεία. Κατόπιν θα μπορέσουμε να αγαπήσουμε και τον πλησίον.

• Συνέχεια ανάγνωσης

Αυτές οι λογικές πλάνες -στις διάφορες αποχρώσεις τους και σε συνδυασμό με άλλες πλάνες- μπορούν να γίνουν δόλια όπλα στη φαρέτρα ενός δημαγωγού (με την αρνητική έννοια του όρου). Αυτό γιατί, όπως και η προσφυγή στην αυθεντία καλλιεργεί εξίσου την ακρισία και υπονομεύει την ατομική σκέψη, η κατασκευή ενοχής καλλιεργεί συστηματικά τον φόβο. Αν κάποιος, για παράδειγμα, βρίσκει ενδιαφέρον το έργο του Καντ, επειδή κάποια σημεία του έργου ενδέχεται να παραπέμπουν σε ρατσισμό, μπορεί να φοβηθεί να εκφράσει δημόσια αυτό το ενδιαφέρον του, διότι κάποιοι μπορεί να τον κατατάξουν αυτομάτως στους ρατσιστές.

• Συνέχεια ανάγνωσης