Και φτάσαμε στο τέλος του ταξιδιού. Κάθε είδους σχετικιστική αντίληψη έχει αποθαρρυνθεί (σελ.149), ωστόσο σχεδόν σαν τις ράγες, κάτω από το τρένο, που οδήγησαν όλο το ταξίδι, μεταξύ των γραμμών της τετραλογίας τίθενται τα βασικά θεωρητικά ερωτήματα της φιλοσοφίας, κάθε φιλοσοφίας: η σχέση μεταξύ αναπαράστασης και πραγματικότητας, μεταξύ γλώσσας και κόσμου, μεταξύ της αλήθειας και του είναι
Με την καταφυγή του στον εντυπωσιακό και προβοκατόρικο λόγο, μπορεί ο καθηγητής να προκάλεσε και να μαγνήτισε επάνω του τις κεραίες της δημοσιογραφίας, πράγμα που δεν έχουμε καμία αμφιβολία πως κολάκευσε τον ακαδημαϊκό του ναρκισσισμό, ταυτόχρονα όμως υπονόμευσε την ουσία της ανάλυσής του και τον εποικοδομητικό χαρακτήρα που ενδεχομένως θα μπορούσε να είχε για το δημόσιο διάλογο
Στην Ελλάδα διαχρονικά η πολιτική ελίτ φαίνεται να φοβάται την συμμετοχή των πολιτών στην πολιτική, τόσο επειδή παρουσιάζεται διστακτική στο να μοιραστεί την εξουσία, όσο και επειδή προωθεί μια αρνητική ανάγνωση της ιστορικής εμπειρίας. Το πολιτικό μας σύστημα ήταν και παραμένει ένα ερμητικά κλειστό και πατερναλιστικό σύστημα.
Το κείμενο γράφτηκε από τον Ουμπέρτο Έκο το 2011 με αφορμή τους εορτασμούς για την εκλογή του νέου Δημάρχου του Μιλάνου, Τζουλιάνο Πιζαπία τον οποίο στήριξαν κόμματα της ιταλικής αριστεράς και οι οικολόγοι πράσινοι. Η μικροπολιτική και εργαλειακή χρήση του αθηναϊκού πολιτεύματος είναι πασιφανής στο σημείο όπου χρησιμοποιείται ο παραλληλισμός «…Σήμερα θα λέγαμε ότι επρόκειτο για έναν λαϊκισμό τύπου Mediaset»
Συνολικά, η κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε σήμερα μοιάζει αρκετά με αυτή των ταξιδιωτών, που δεν έχουν ιδέα για το πού βρίσκονται, ενώ τρέχουν ολοταχώς μ’ ένα αυτοκίνητο χωρίς οδηγό σε μια κακοτράχαλη γη. Πότε άραγε θα επέλθει η πρόσκρουση εκείνη, που θα θέσει στη συνέχεια το ζήτημα να δοκιμάσουμε να φτιάξουμε κάτι καινούργιο και διαφορετικό; Μπορεί σε κάποιες δεκαετίες, ή και αιώνες.
Ιστορικά έχει αποδειχθεί ότι η εξωτερίκευση της ελεύθερης σκέψης είναι για όλες τις απολυταρχίες, από τις πιο παλιές μέχρι και τις πιο σύγχρονες, ιδιαίτερα επικίνδυνη. Μια ενδιαφέρουσα θεωρία ή μια αξιόλογη δήλωση σε βαθμό που μπορεί να πει την ωμή αλήθεια, να αφυπνίσει και να εμπνεύσει, φοβίζει περισσότερο από μια διαδήλωση ή μια ανταρσία. Πράγματι ο διαχρονικός αυτός φόβος έχει πολύ βαθιές ιστορικές ρίζες.
H συμμόρφωση προς την ομάδα αποτελεί ένα πολύ ενδιαφέρον θέμα που δείχνει τη δύναμη της συλλογικής κυριαρχίας πάνω στις ατομικές επιλογές, την ικανότητα της ομάδας να διαπλάθει τη συμπεριφορά εκάστου από εμάς με τρόπο συνάδοντα σε ένα γενικό πρότυπο σκέψης και δράσης.